:::: MENU ::::

środa, 23 października 2013

  • środa, 23 października 2013
Czym jest kodan? To japońska ustna opowieść, osadzona mocno w realnym świecie, zakorzeniona w kronikach, legendach oraz zasłyszanych przez twórcę opowieściach, przetworzonych, by stworzyć nowy, świeży i nade wszystko interesujący twór. Jej twórcy, zwani kodanshi, posługiwali się językiem codziennym, zrozumiałym dla słuchaczy, którymi byli zwykli ludzie.

W roku 1881, kodanshi opisali narodziny własnej sztuki na żądanie tokijskiej policji w ten oto sposób:
W roku 74 ziemskich władców, za panowania cesarza Toba, w latach Hoan na głównej alei stolicy Rakuyo, na brzegu rzeczki Horikawa, stali gawędziarze i opowiadali o czasach pokoju i zamieszkach w podniebnej krainie i o przewrotnościach tego świata... stali na ulicach i opowiadali, a ludzi pragnących posłuchać były całe góry.
Uznając te słowa za prawdziwe przynajmniej po części, bez trudu można zauważyć, że sztuka japońskiego gawędziarstwa ma długą tradycję, lata Hoan to bowiem według naszego kalendarza lata 1120 do 1124.

Kodanshi nie wzdragali się przed zapisywaniem swoich opowieści, które stawały się kanwą dla ich następców. Ich wielką zaletą pozostawał fakt, że każdorazowo historia była przetwarzana i zmieniana, przez co, chociaż główne wątki ulegały zdublowaniu, nie istniały dwie takie same. 

Rok 1868 przyniósł jednak Meji ishin, rewolucję burżuazyjną, z którą wiązało się odrzucenie przez Japonię starych obyczajów, modeli społecznych, gospodarczych i politycznych... a także starej literatury, w tym również kodan. Nie umarła ona co prawda samoistnie, jednak zaczęła ją wypierać nowa, rodząca się w bardziej skomplikowanych czasach i wkrótce kodan stała się rozrywką najbardziej zacofanych warstw społecznych, by wreszcie bezpowrotnie zginąć w odmętach historii.

Jednym z najciekawszych twórców kodan jest Sanyuutei Enchoo - o tyle ciekawym, że jego najsłynniejsze dzieło, Dziwną historię o upiorach z latarnią w kształcie piwonii, przy odrobinie szczęścia i zacięcia, znaleźć można także w Polsce. A jest to pozycja godna polecenia, szczególnie tym, których interesuje obyczajowość Japonii w czasach samurajów.